YKS puan hesaplama: TYT ve AYT netlerinle kaçıncı olurdun?
Kısa cevap: YKS puanını hesaplamak için her testteki netini o yılın ÖSYM katsayısıyla çarpıp 100 taban puana eklersin; sıralamanı bulmak için de çıkan puanı o yılın sıralama tablosunda ararsın. Katsayılar ve sıralama tablosu her yıl değiştiği için aynı netin tek bir karşılığı yoktur. Foncat'ın puan ve sıralama tahmini bu hesabı senin yerine yapar: deneme netlerini 2023, 2024 ve 2025'in kendi katsayılarından ve sıralama tablolarından geçirir, TYT puanını, alan puanını ve sıralamanı yıl yıl yan yana gösterir.
Bu yazıda önce hesabın mantığını anlatacağım: net nasıl bulunur, TYT ve AYT puanı nasıl çıkar, OBP ne kadar ekler. Sonra aynı netlerin neden her yıl başka bir sıraya düştüğünü ve Foncat'ta bu tablonun nasıl okunacağını göstereceğim.
Önce net: doğru, yanlış ve dörtte bir kuralı
YKS'de puan doğru sayısından değil netten hesaplanır. Net şu:
Net = doğru sayısı − (yanlış sayısı ÷ 4)
Yani dört yanlış bir doğruyu götürür, boş bırakılan soru ise hiçbir şey götürmez. 40 soruluk Türkçe testinde 30 doğru, 8 yanlış, 2 boş yaptıysan netin 30 − 2 = 28'dir.
Bu kural iki şey söyler. Birincisi, emin olmadığın her soruya rastgele cevap vermek beklenen neti artırmaz. İkincisi, denemede yanlış sayın doğru sayın kadar önemlidir; ikisini birlikte takip etmeden gerçek seviyeni göremezsin. Yanlışların nereden geldiğini okumayı deneme analizi yazısında anlattım.
TYT puan hesaplama
TYT dört testten oluşur:
| Test | Soru sayısı |
|---|---|
| Türkçe | 40 |
| Sosyal Bilimler | 20 |
| Temel Matematik | 40 |
| Fen Bilimleri | 20 |
TYT puanı yalnızca bu dört testten çıkar. Her testin neti, o yılın TYT katsayısıyla çarpılır ve toplam 100 taban puana eklenir. Katsayılar sabit değildir; o yılın aday dağılımına göre belirlenir. Sınav zor geçtiğinde ortalama net düşer ve her netin puan değeri artar, kolay geçtiğinde tersi olur.
Bir koşul daha var: TYT puanının hesaplanması için Türkçe ya da Temel Matematik testlerinin en az birinde 0,5 net gerekir. Bu eşiğin altında kalan adaya TYT puanı hesaplanmaz.
İnternette gördüğün "TYT puan hesaplama" araçlarının çoğu tek bir yılın katsayılarını kullanır. Bu hesap kaba bir fikir verir ama sınırı şurada: seçilen yıl kolay bir yılsa puanın olduğundan yüksek, zor bir yılsa düşük görünür.
AYT puan hesaplama: puan türüne göre
AYT'de tek bir puan yok; hangi puanı alacağın puan türüne bağlı. Her puan türü farklı testlerden beslenir:
| Puan türü | Hesaba giren AYT testleri |
|---|---|
| Sayısal (SAY) | Matematik, Fizik, Kimya, Biyoloji |
| Eşit ağırlık (EA) | Matematik, Türk Dili ve Edebiyatı, Tarih-1, Coğrafya-1 |
| Sözel (SÖZ) | Türk Dili ve Edebiyatı, Tarih-1, Coğrafya-1, Tarih-2, Coğrafya-2, Felsefe Grubu, Din Kültürü |
| Dil (DİL) | Yabancı Dil Testi (YDT) |
Burada çoğu öğrencinin atladığı bir nokta var: SAY, EA, SÖZ ve DİL puanları sadece AYT'den gelmez. Bu puanlarda TYT testleri yüzde 40, alan testleri yüzde 60 ağırlık taşır. Yani TYT'de kaybettiğin her net, sayısal ya da eşit ağırlık puanından da gider. "TYT'yi geçiyorum, asıl iş AYT" yaklaşımı bu yüzden pahalıdır.
Alan puanı için de bir eşik var: ilgili alan testlerinde hiç net yoksa (0,5 netin altındaysan) o puan türünde puan hesaplanmaz.
OBP: diploma notun puanına ne ekler?
Buraya kadar hesapladığın şey ham puan. Tercihte kullanılan ise yerleştirme puanı: ham puan artı ortaöğretim başarı puanı (OBP) katkısı.
Hesap şöyle:
- OBP = diploma notu × 5. Diploma notu 85 ise OBP'n 425'tir.
- Yerleştirme puanına katkı = OBP × 0,12. Bu örnekte 425 × 0,12 = 51 puan.
- Geçen yıl bir programa yerleştiysen katsayı yarıya iner: 0,06. Aynı örnekte katkı 25,5 puana düşer.
51 puan küçük bir fark değil. Sıralamanın kalabalık orta bölgesinde bu, binlerce sıra demek. Bu yüzden sıralamanı OBP'siz hesaplayıp tercih listesine bakmak yanıltıcıdır; karşılaştırma hep yerleştirme puanıyla yapılmalı.
Aynı netler, üç yıl, üç farklı sıra
Puanı hesaplamak işin yarısı. Asıl soru şu: bu puan kaçıncılık demek?
Sıralama, o yıl senden yüksek puan alan aday sayısına bağlıdır. Sınavın zorluğu, aday sayısı ve genel başarı her yıl değiştiği için aynı puan her yıl başka bir sıraya denk gelir. Bu yüzden "bu netle kaçıncı olurum?" sorusunun dürüst cevabı tek bir sayı değil, bir aralıktır.
Aşağıdaki örnekte aynı öğrencinin aynı netleri üç ayrı yılın verisinden geçiyor:
Netlerin her yılın kendi ÖSYM katsayıları ve sıralama tablosuyla hesaplanır.
| Yıl | TYT puanı | TYT sıralamasıyerleştirme | Sayısal ham puanı | OBP’li puan | Sayısal sıralamasıyerleştirme |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 | 405,45 | 34.030 | 428,20 | 486,40 | 18.229 |
| 2024 | 408,44 | 57.754 | 433,95 | 492,15 | 13.708 |
| 2023 | 407,06 | 57.018 | 430,16 | 488,36 | 26.386 |
Hedef bölümün 2025’te 20.000. sıradan öğrenci aldı; bu netlerle 2025 sıran 18.229 — yetiyor.
Netler ders başına son 3 denemenin ortalamasıdır. Puanlar ÖSYM formülüyle birebir, sıralamalar tahminidir.
Sayısal sıralamaya bak: aynı netler 2024'te 13.708., 2025'te 18.229., 2023'te 26.386. sıraya denk geliyor. Arada neredeyse iki kat fark var. Tek bir yılın tablosuna bakan öğrenci ya kendini olduğundan iyi ya da olduğundan kötü görür. Üç yılı yan yana gören öğrenci ise gerçekçi bir bant görür: "Bu netlerle 14 bin ile 26 bin arasındayım."
Bu bant, tercih stratejisinin de temelidir. Hedeflediğin bölüm üç yılın üçünde de bu bandın içinde kalıyorsa yoldasın; yalnızca en iyi yılda içeri giriyorsa, açığı kapatman gerekiyor demektir.
Foncat'ta puan ve sıralama tahmini
Bu tablo, Foncat'taki Hedef Analizi sayfasının en üstünde duruyor ve deneme girdiğin anda kendiliğinden doluyor. Elle net girmen, katsayı araman ya da bir hesap makinesiyle uğraşman gerekmiyor.
Ekranda şunlar var:
- Yıl yıl TYT puanı ve TYT sıralaması. Katsayıları kesinleşmiş her geçmiş yıl için ayrı satır. Şu an 2023, 2024 ve 2025; 2026 henüz kesinleşmediği için listede yok.
- Alan ham puanı, OBP'li puan ve alan sıralaması. Puan türün (SAY, EA, SÖZ ya da DİL) seçtiğin ders setinden otomatik çıkarılıyor.
- Hedef bölümle kıyas. Bir hedef bölüm seçtiysen ve puan türü tutuyorsa, o bölümün son yerleşen sırası aynı yılın tahmini sıranla yan yana yazılıyor: "Hedef bölümün 2025'te 20.000. sıradan öğrenci aldı; bu netlerle 2025 sıran 18.229."
- Eksik ders uyarısı. Bir derste hiç denemen yoksa o ders 0 net sayılıyor ve bu açıkça yazılıyor: gerçek puanın daha yüksek olabilir.
Hedef bölüm seçmen şart değil. Hedefini henüz belirlemediysen bile netlerinin geçmiş yıllarda nereye düştüğünü görürsün.
Bu hesabı güvenilir kılan beş ayrıntı
Bir puan hesaplayıcı yapmak kolay; doğru bir puan hesaplayıcı yapmak zor. Şu beş noktaya özellikle dikkat ettik.
1. Puan ÖSYM ile birebir
Katsayıları kesinleşmiş yıllarda hesaplanan puan, ÖSYM'nin o yıl açıkladığı puanla birebir örtüşüyor. Sıralama ise o yılın gerçek puan ve sıra verisinden tahmin ediliyor; ortalamada sapma yüzde 1'in altında. Kesinleşmemiş bir yılın katsayısını tahmin edip göstermiyoruz; o yüzden 2026 henüz tabloda yok.
2. Netin tek denemeden değil, son 3 denemeden
Tek bir deneme gürültülüdür. O gün uykusuz olabilirsin, deneme normalden zor olabilir. Foncat her dersin kendi son 3 denemesinin ortalamasını alır ve puanı bu ortalamalardan hesaplar. Bir denemede Kimya'ya girmediysen o deneme senin Kimya ortalamanı bozmaz.
3. Tepe bölgede sahte kesinlik yok
Sıralamanın en tepesinde adaylar birkaç puan arayla sıkışır. Orada "142. olurdun" demek kesinlik taklidi olur. Bu bölgede Foncat tam sayı yerine "ilk 500" gibi bir dilim ya da "~30" gibi yuvarlanmış bir sıra gösterir. Bilmediğimiz bir şeyi biliyormuş gibi göstermiyoruz.
4. OBP profilinde, bir kez girersin
Diploma notunu bir kez eklersin, profiline kaydedilir. Geçen yıl bir yere yerleştiysen tek bir kutuyu işaretlersin, katsayı 0,06'ya iner. Diploma notu olmadan da tablo çalışır: bu durumda ham puanını ve ham puan sıranı görürsün.
5. ÖSYM'nin eşikleri hesaba katılır
TYT'de Türkçe ya da Temel Matematik'te 0,5 netin altındaysan TYT puanın, alan testlerinde net yoksa alan puanın hesaplanmaz. Foncat da aynı kuralı uygular; olmayan bir puanı varmış gibi göstermez.
Foncat ne söylemiyor, bilerek
2027 sıralamanı tahmin etmiyoruz. 2027'nin soru zorluğu, aday sayısı ve genel başarısı bugünden bilinemez. "2027'de 15 bininci olacaksın" cümlesi kulağa bilimsel gelir ama arkasında ölçülebilir bir şey yoktur.
Yerleşme ihtimali de hesaplamıyoruz. Bir bölüme yerleşip yerleşmeyeceğin kontenjana ve on binlerce adayın tercih davranışına bağlı.
Bunun yerine ölçülebilir olanı veriyoruz: bugünkü netlerinle, geçmiş üç yılın her birinde kaçıncı olurdun. Bu bant sana hem nerede durduğunu hem de hedefe ne kadar kaldığını söyler; gerisini hedef analizinin ders ders net açığı tamamlar.
Sık yapılan beş hata
- Tek bir yılın tablosuna bakmak. Aynı netler yıldan yıla neredeyse iki kat farklı sıraya düşebilir. En az üç yıla bak.
- OBP'siz sırayla tercih yapmak. Tercih yerleştirme puanıyla yapılır; OBP katkısı sıralamanın orta bölgesinde binlerce sıra eder.
- TYT'yi AYT puanından ayrı sanmak. SAY, EA, SÖZ ve DİL puanlarında TYT yüzde 40 ağırlık taşır. TYT'deki her net alan puanına da yansır.
- Son denemenin netiyle hesap yapmak. Tek deneme gürültüdür. Her dersin son birkaç denemesinin ortalamasıyla hesapla.
- Eksik dersi görmezden gelmek. Biyoloji denemesi girmediysen sayısal puanın o ders 0 net sayılarak hesaplanır. Önce eksik dersi tamamla, sonra sayıya güven.
Nasıl kullanılır?
- Foncat'ta sınavını ve ders setini seç; puan türün buradan belirlenir.
- Denemelerini gir. İlk TYT denemesiyle birlikte TYT puanın ve sıralaman görünür; AYT denemeleri geldikçe alan puanın ve sıralaman da dolar.
- Hedef Analizi sayfasının en üstündeki tabloda OBP'ni ekle butonuna bas, diploma notunu yaz.
- İstersen bir hedef bölüm seç; tablo, o bölümün son yerleşen sırasıyla kendi sıranı karşılaştırır.
Her yeni denemede tablo kendini günceller. Yani bu bir kerelik bir hesap değil, her hafta yeniden bakacağın bir gösterge.
Sık sorulan sorular
YKS puanı nasıl hesaplanır? Önce her testte netini bulursun: doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılır. Sonra her testin neti, o yılın aday dağılımına göre belirlenen bir katsayıyla çarpılır ve 100 taban puana eklenir. TYT puanı yalnızca TYT testlerinden çıkar; SAY, EA, SÖZ ve DİL puanlarında TYT yüzde 40, AYT yüzde 60 ağırlık taşır. Yerleştirme puanı için bunlara OBP katkısı eklenir.
TYT puanımı nasıl hesaplarım? Türkçe, Sosyal Bilimler, Temel Matematik ve Fen Bilimleri netlerini ayrı ayrı bul, her birini o yılın TYT katsayısıyla çarp ve 100'e ekle. Katsayılar her yıl değiştiği için tek bir sabit formül yoktur. Foncat bu hesabı deneme netlerinden, katsayıları kesinleşmiş her geçmiş yıl için ayrı ayrı yapar.
Aynı netle her yıl aynı sıralamayı mı alırım? Hayır. Sınavın zorluğu ve adayların genel başarısı değiştikçe aynı net farklı bir puana, aynı puan da farklı bir sıraya denk gelir. Bu yüzden Foncat puanını ve sıralamanı tek bir yıla göre değil, 2023, 2024 ve 2025 için yan yana gösterir.
OBP puanıma ne kadar ekler? OBP, diploma notunun 5 ile çarpılmasıyla bulunur ve yerleştirme puanına 0,12 katsayısıyla eklenir. Diploma notu 85 olan bir öğrencinin OBP'si 425, puanına katkısı 51 puandır. Geçen yıl bir programa yerleştiysen katsayı 0,06'ya iner. Foncat'ta diploma notunu eklersen OBP'li puanını ve yerleştirme sıranı da görürsün.
Foncat'ın hesapladığı sıralama ne kadar doğru? Puan, katsayıları kesinleşmiş yıllarda ÖSYM'nin hesabıyla birebir örtüşür. Sıralama ise o yılın puan ve sıra verisinden tahmin edilir ve ortalamada yüzde 1'in altında sapar. Adayların birkaç puan arayla sıkıştığı en tepe bölgede kesin bir sayı yerine "ilk 500" gibi bir dilim gösterilir.
Foncat 2027 YKS sıralamamı tahmin ediyor mu? Hayır. 2027'nin soru zorluğu ve aday dağılımı bugünden bilinemez. Foncat sana şu soruyu cevaplar: bugünkü netlerinle geçmiş yıllarda kaçıncı olurdun? Bu, gelecek yıl için bir ihtimal değil, ölçülebilir bir karşılaştırmadır.
Toparlayalım
- Net = doğru − yanlış ÷ 4. Puan, netlerin o yılın katsayılarıyla çarpılıp 100'e eklenmesiyle çıkar.
- SAY, EA, SÖZ ve DİL puanlarında TYT yüzde 40, AYT yüzde 60 ağırlık taşır; TYT'yi ihmal etmek alan puanından da götürür.
- OBP, diploma notu × 5 × 0,12 kadar ekler. Tercihi bu yerleştirme puanıyla düşün.
- Aynı netler her yıl başka bir sıraya düşer. Tek yıla değil, üç yılın bandına bak.
- Foncat bu hesabı deneme netlerinden otomatik yapar: yıl yıl TYT puanı, alan puanı ve sıralama, hedef bölümünle yan yana.
Puanını bilmek bir başlangıç. Asıl iş, o puanı yükseltecek neti hangi dersten alacağını bulmak. Tablo sana nerede durduğunu, hedef analizi ise nereye çalışacağını söyler.
Son güncelleme: 22 Eylül 2026