Hedef bölümüme kaç net gerek? Hedef analizi nasıl yapılır
Kısa cevap: Hedefine kaç net gerektiğini puan formülüyle değil, o bölüme en düşük puanla yerleşen öğrencinin ders ders netleriyle bulursun. Kendi netlerini onunkilerin yanına koyarsın; aradaki fark, kapatman gereken açıktır. Foncat'ta bu karşılaştırmayı Hedef Analizi ekranı otomatik çıkarır: bölümü seçersin, hedef netler YÖK Atlas verisinden gelir, senin netlerin deneme kayıtlarından hesaplanır.
Bu yazıda hesabın nasıl kurulduğunu adım adım anlatacağım: hangi sayıya bakılır, hangisine bakılmaz, kendi netini nasıl doğru ölçersin ve çıkan farkı nasıl haftalık çalışmaya çevirirsin.
"Kaç net gerek" sorusunun tek bir cevabı yok
En sık sorulan soru bu ve en sık yanlış sorulan soru da bu. Çünkü net, tek başına bir anlam taşımaz.
TYT'de 90 net, bir bölüm için fazlasıyla yeterken bir diğeri için yaklaşamamış demektir. Aynı 90 net, puan türü değiştiğinde bambaşka bir yere düşer. Yani "yeterince çalışıyor muyum?" sorusunun cevabı hedefe bağlıdır ve hedefsiz yanıtlanamaz.
Bu yüzden ilk iş net sayısı bulmak değil, soruyu daraltmak:
- Hangi puan türündesin? (SAY, EA, SÖZ, DİL)
- Hangi bölüm, hangi üniversite, hangi program? (İngilizce/Türkçe, burslu/ücretli ayrı programlardır)
- O programa son yerleşen öğrenci hangi derslerden kaç net yapmış?
Üçüncü soruya cevap verebildiğin anda "kaç net gerek" sorusu çözülür. Öncesinde çözülmez.
Sıralama mı, puan mı, net mi?
Üçü de aynı şeyin farklı yüzleri ama sana farklı işler görürler.
Puan yıldan yıla kayar. Sınavın zorluğu, katsayılar ve o yılki genel başarı değiştiğinde aynı performans farklı bir puana denk gelir. Bu yüzden geçen yılın taban puanını sabit bir hedef gibi almak yanıltıcıdır.
Sıralama puandan daha kararlıdır çünkü göreceli bir ölçüdür: senin diğer adaylara göre nerede durduğunu söyler. Bölüm seçerken bakılacak sayı budur. Ama sıralama sana yarın ne yapacağını söylemez. "Hedefim 15 bininci sıra" cümlesinden bir çalışma planı çıkmaz.
Net ise doğrudan eyleme çevrilir. "AYT Kimya'da 6 net geridesin" cümlesi, o hafta hangi konuya oturacağını belirler.
Karar verirken sıralamaya bak, çalışırken nete. İkisini karıştırmak, yılın en yaygın hatası.
Hedef netini bulmanın üç adımı
1. Puan türünü sabitle
Puan türü kararsızsa hedef analizi de kararsızdır. Sayısaldan eşit ağırlığa geçmeyi düşünüyorsan bunu ertelemek, aylarca yanlış derse çalışmak demek. Kararı ver, sonra ölç.
2. Son yerleşenin netlerini bul
Aradığın kişi, o programa en düşük puanla yerleşen öğrenci. Bölümün ortalama profili değil, barajı o. YÖK Atlas bu veriyi program program yayımlıyor: hangi dersten kaç net yapmış, hangi sıralamayla girmiş.
Foncat'ta bu adımı elle yapmıyorsun. Bölümü aradığın anda taban puan, sıralama ve kontenjan verileri kayıtla birlikte geliyor; hedef netler de aynı kaynaktan çekiliyor. Bir dersin netler verisi yoksa o dersin hedefi soru sayısına oranlı olarak tahmin ediliyor ve ekranda bunun tahmin olduğu ayrıca belirtiliyor. Veri azken uydurma sayı göstermek, hiç göstermemekten kötüdür.
3. Kendi netini doğru ölç
Burası en çok atlanan adım. Kendi netin, son denemende yaptığın net değildir.
Tek bir deneme gürültülüdür: o gün uykusuz olabilirsin, deneme normalden zor olabilir, üç soruda şansın yaver gitmiş olabilir. Bu gürültüyle hedef karşılaştırması yaparsan her hafta farklı bir sonuç çıkar.
Foncat'ın kullandığı yöntem şu: her dersin kendi son 3 denemesinin ortalaması alınır, sonra bu ders ortalamaları toplanarak TYT ve AYT netin bulunur. Denemelerin düz ortalaması değil, ders ders ortalama. Aradaki fark önemli: bir denemede Kimya'ya hiç girmediysen o deneme senin Kimya ortalamanı bozmaz.
Örnek: hedef analizi ekranı
Aşağıdaki, hedefini seçmiş ve dört TYT denemesi girmiş, AYT'ye ise henüz başlamamış bir öğrencinin ekranı.
Ders bazlı gerçek hedef netler üzerinden ilerlemen.
Bu ekranda beş ayrı şey söyleniyor:
- Hedef bölüm ve künyesi. Program, puan türü, taban sıralama, taban puan, kontenjan. Hepsi bölümü seçtiğin anda geliyor; elle girdiğin tek şey bölümün adı.
- TYT ve AYT çubukları. Her oturum için mevcut netin ve hedef netin ayrı ayrı. Mavi halka hedefi, siyah nokta seni gösteriyor. Bir oturumda hedefi aşmak diğerinin açığını kapatmaz; ikisi ayrı hesaplanır.
- Hedefe yakınlık. Tek bir yüzde. Foncat bunu hesaplarken oturumları TYT %40, AYT %60 ağırlıklandırır, ham net toplamı almaz. Bu yüzden TYT'de hedefi 11 net geçmiş olan bu öğrenci yine de %33,8'de duruyor: AYT tarafında hiç verisi yok.
- Son yerleşenin netleri. Asıl bilgi burada: ders ders, sen ve yerleşen öğrenci yan yana. Gri çubuk yerleşen, yeşil çubuk sen.
- Veri olmayan yerde sayı yok. AYT satırlarında "yok" yazıyor, tahmini bir net uydurulmuyor. Ölçüm yoksa karşılaştırma da yok.
Asıl bilgi toplam açıkta değil, ders kırılımında
"Hedefime 12 net var" cümlesi kulağa net bir bilgi gibi gelir ama işe yaramaz. Çünkü o 12 netin nereden geleceğini söylemez.
İki öğrenci düşün, ikisinin de hedefine 12 net açığı var:
- Birincinin açığı beş derse eşit dağılmış. Bu öğrencinin işi zor: her cephede biraz geride, hiçbirinde tek bir hamleyle kazanacağı yok.
- İkincinin açığının 9 neti tek bir dersten geliyor. Bu öğrencinin işi çok daha kolay: o dersi kapattığında hedefinin neredeyse tamamını almış olacak.
Aynı toplam, tamamen farklı iki hafta üretir. Toplam açık moral bilgisidir; ders kırılımı çalışma bilgisidir.
Kırılıma bakarken üç şeyi ayır:
- Önde olduğun dersler. Buraya fazladan saat harcamak en pahalı hatadır; getirisi neredeyse sıfırdır.
- Az geride olduğun dersler. Genelde dikkat ve hız problemidir, konu problemi değil. Ucuz nettir.
- Çok geride olduğun dersler. Konu eksiği vardır. Pahalıdır ama en büyük net buradadır.
Sıralaman şu olmalı: önce 2, sonra 3, 1'e hiç dokunma.
Hedef tek seferlik bir hesap değil
Hedef analizini eylülde bir kez yapıp dosyaya kaldırırsan işe yaramaz. Çünkü ölçtüğün şey sabit değil: sen değişiyorsun.
Foncat'ta bu yüzden hedefe giden yol kilometre taşlarına bölünür. Hedef netinin yüzde 25, 50, 75 ve 90'ına denk gelen dört eşik tanımlanır ve her biri geçildiğinde işaretlenir. Amaç, "hedefe 12 net var" gibi uzak ve soğuk bir sayıyı, bu ay ulaşılabilir bir eşiğe indirmek.
Bunun yanında bir de trend var: son dönemde netin yükseliyor mu, sabit mi, düşüyor mu. Bugünkü seviyeden çok daha güçlü bir gösterge budur. Ekimde 60 net yapıp aralıkta 72'ye çıkan öğrenci, ekimde 70 net yapıp aralıkta 74'te kalan öğrenciden daha iyi durumdadır; ikincinin neti daha yüksek olmasına rağmen.
Veri azken Foncat tahmin göstermez. Yanıltmaktansa susmayı tercih eder.
Foncat yerleşme ihtimali söylemiyor, bilerek
Bu, en çok sorulan şey ve cevabımız net: olasılık üretmiyoruz.
Sebebi şu: bir bölüme yerleşip yerleşmeyeceğin, o yılın soru zorluğuna, kontenjan değişikliklerine ve on binlerce adayın tercih davranışına bağlı. Bunlardan hiçbiri bugünden bilinemez. "Yerleşme ihtimalin %68" cümlesi kulağa bilimsel gelir ama arkasında ölçülebilir bir şey yoktur ve iki türlü de zarar verir: yüksek çıkarsa gevşetir, düşük çıkarsa yıldırır.
Bunun yerine sana ölçülebilir olanı veriyoruz: şu an kaç nettesin, hedefin kaç net, fark hangi derste. Bu üç bilgi, bir olasılıktan çok daha fazla iş görür çünkü doğrudan bir eylem üretir.
Sık yapılan beş hata
- Hedefi belirsiz bırakmak. "İyi bir mühendislik" bir hedef değil. Program seçilmeden açık hesaplanamaz.
- Geçen yılın taban puanını sabit sanmak. Puan kayar; sıralama daha kararlıdır, net karşılaştırması daha da kararlı.
- Son denemenin netiyle karşılaştırma yapmak. Tek deneme gürültüdür; ders ders ortalamaya bak.
- Sadece toplam açığa bakmak. Toplam moral bilgisi, kırılım çalışma bilgisi.
- Hedefi çok yüksek ya da çok düşük tutmak. Ulaşılamayacak bir hedef ilk kötü denemede bırakılır; kolay bir hedef ise hiç zorlamaz. İkisinin arasında, yedek tercihlerle birlikte kurulan bir bant çok daha sağlıklı.
Planda ne kadar hedef tutuluyor?
Hedef sayısı aylık bir hak değil, aynı anda tutabileceğin kayıt sayısı:
| Plan | Toplam hedef | Yedek tercih | Hedef analizi PDF |
|---|---|---|---|
| Ücretsiz | 1 | Yok | Yok |
| Pro | 3 | En fazla 2 | Var |
Ana hedef bu toplama dahil. Yani ücretsiz planda bir hedef bölüm tutarsın, yedek ekleyemezsin; Pro planda ana hedefin yanına en fazla iki yedek eklersin ve aynı karşılaştırmayı onlar için de görürsün. Pro'da analizi PDF olarak dışa aktarabiliyorsun; öğretmeninle ya da velinle konuşurken işe yarıyor.
Sık sorulan sorular
Hedef bölümüme kaç net gerektiğini nasıl hesaplarım? Puanı elle hesaplamaya çalışma. O bölüme en düşük puanla yerleşen öğrencinin ders ders netlerini bul ve kendi netlerinle yan yana koy. Aradaki fark, sana gereken net. Foncat Hedef Analizi bunu otomatik yapar: bölümü seçersin, hedef netler YÖK Atlas verisinden gelir, senin netlerin deneme kayıtlarından hesaplanır.
Sıralamaya mı bakmalıyım, nete mi? Karar verirken sıralamaya, çalışırken nete. Sıralama bir bölümün rekabet düzeyini gösterir ama sana yarın ne yapacağını söylemez. Net ise doğrudan eyleme çevrilir: AYT Kimya'da 6 net geridesin cümlesi, o hafta nereye çalışacağını belirler.
Kendi netimi hangi denemeye göre almalıyım? Tek denemeye göre değil. Foncat her dersin kendi son 3 denemesinin ortalamasını alır, sonra bu ders ortalamalarını toplayıp TYT ve AYT netini bulur. Tek deneme gürültülüdür: o gün uykusuz olabilirsin ya da deneme normalden zor olabilir.
Hedef netler nereden geliyor? YÖK Atlas verisinden: bölüme en düşük puanla yerleşen öğrencinin gerçek netleri. Bir dersin verisi yoksa o dersin hedefi, soru sayısına oranlı olarak tahmin edilir. Ekranda hangisinin gerçek veri hangisinin tahmin olduğu ayrılır.
Foncat hedefe yerleşme ihtimalimi söylüyor mu? Hayır. Foncat olasılık üretmez, net açığı verir. Yerleşme ihtimali; o yılın soru zorluğuna, kontenjana ve tercih davranışına bağlı olduğu için tahmin edilmesi anlamlı değil. Sana söylenen şey şu: şu an kaç nettesin, hedefin kaç net, fark hangi derste.
Kaç tane hedef bölüm ekleyebilirim? Ücretsiz planda ana hedef dahil toplam 1 bölüm, Pro planda toplam 3 bölüm. Yani ücretsiz planda yedek tercih eklenemez, Pro planda ana hedefin yanına en fazla 2 yedek eklenir. Bu aylık bir hak değil, aynı anda tutulabilecek kayıt sayısı.
Toparlayalım
- Kaç net gerektiğini puan formülüyle değil, son yerleşenin ders ders netleriyle bul.
- Bölüm seçerken sıralamaya bak, çalışırken nete.
- Kendi netini son denemenden değil, her dersin son 3 denemesinin ortalamasından hesapla.
- Toplam açığa değil ders kırılımına bak; asıl karar orada veriliyor.
- Hedefi tek seferlik bir hesap değil, her ay tekrarlanan bir ölçüm olarak kur.
- Ve yerleşme ihtimali arama; ölçülebilir olan şey net açığı, ve zaten çalışmanı yönlendiren de o.
Hedef analizi tek başına yeterli değil. Asıl döngü şu: hedefi seç, açığı gör, en çok net kaybettiğin dersi haftalık plana yaz, denemeyle yeniden ölç. Foncat'ı bu döngüyü tek yerde toplamak için kurduk; hedef analizi bunun pusulası.
Son güncelleme: 4 Eylül 2026